Voor alle groene klussen in en rond je tuin
ecologisch tuinbeheer zonder afval

Hiervoor kan je bij De Groene Klusser terecht:

Ecologisch tuinbeheer
Compostplaatsen
Natuurrijke tuinen
Bomen en struiken
Hagen en heggen
Natuurlijke omheiningen
Natuurhouten constructies
Boomgaarden, fruit- en eetbare tuinen
Kruidenspiralen
Vlindervriendelijke borders
Grasland
Poelen
Landschappen
Permacultuur

Ecologisch Tuinbeheer

box De Groene Klusser past een ecologisch tuinbeheer toe, waarbij de natuur als voorbeeld geldt. De natuur en ook jouw tuin kunnen zich best zelf "onderhouden": de term tuinbeheer is hier dan ook meer van toepassing dan tuinonderhoud. Wat ik doe is voornamelijk afwegen en waar nodig bijsturen. Het is namelijk veel makkelijker om met de natuur mee te werken, dan er tegenin te gaan. Dit ecologisch tuinbeheer houdt onder meer in, dat er geen zogenaamd afval uit de tuin wordt weggehaald. Want wat in de natuur "afval" is voor het ene organisme, is grondstof of voeding voor het andere. Zo maai ik het (in oppervlakte te beperken) gazon met een mulchmaaier. Deze hakt de grassprieten zo fijn dat ze tussen het gras kunnen blijven liggen om er ter plaatse te worden omgezet in voedingsstoffen op een volledig natuurlijke manier. Voordeel: het gazon droogt minder snel uit en er hoeft geen extra meststof te worden gestrooid. Bij het snoeien van vaste planten, struiken en bomen schenk ik eerst en vooral aandacht aan de natuurlijke groeiwijze van de plant. Er wordt dus niet in vierkante blokjes gesnoeid, uitgezonderd bij een formele geschoren haag. Het kleine snoeihout wordt ter plaatse verhakseld om op bepaalde plaatsen als mulch de bodem te bedekken. Voordeel: eigen gratis mulch zonder vervoerkosten.

box De dikkere takken kunnen worden opgestapeld in een takkenwal of ook los op mekaar gelegd als een takkenhoop, beiden zullen zij schuilplaatsen bieden aan fauna en flora. Verder zijn er, naast het gebruik als brandhout, nog andere toepassingen die verder aan bod komen. 

Bij het ecologisch tuinbeheer zal ik ook steeds opletten om de bodem zo weinig mogelijk te verstoren. Grondbewerkingen zoals spitten en schoffelen verstoren de bodem enorm. Daarbij komen bovendien veel "onkruid" zaden aan de oppervlakte, die daar gaan kiemen, waarna je weer kan gaan schoffelen. Zo blijf je natuurlijk bezig. In de vrije natuur vind je haast geen naakte grond. De bodem is meestal bedekt met planten of ander organisch materiaal. In de tuin wordt dit bereikt door gebruik te maken van bodembedekkende planten en door te mulchen met gehakseld hout, schors, afgevallen bladeren, grasmaaisel, of andere natuurlijke middelen. Komen hier nog een aantal ongewenste kruiden door, dan is de beste manier om deze te verwijderen ze handmatig te wieden. Doordat de grond onder een mulchlaag steeds vochtig en los is, zal dit heel makkelijk gaan, en alhoewel wieden meestal wat meer tijd vraagt, kan je selectief tewerk gaan, wat dan weer een voordeel is.

box Andere voordelen van een mulchlaag:

In de herfst zal ik niet alle afgestorven plantendelen verwijderen: net als in de vrije natuur beschermen ze planten en dieren tegen winterse vorst. Zo zijn onder andere holle stengels een overwinteringplaats voor allerlei nuttige insecten. Wat er nog overblijft van het dode materiaal kan in het voorjaar verhuizen naar de composthoop. Voordeel: nuttige insecten zijn reeds in de lente in je tuin aanwezig, dood plantenmateriaal is grondstof voor de composthoop.

Compostplaatsen

box De Groene Klusser kan voor jou een compostplaats inrichten. In iedere tuin, groot of klein, zou een aangepaste compostplaats moeten zijn, waar je met alle tuin- en keukenafval terechtkan. Indien je kippen hebt, dan is het best dat je dit eerst door hen laat verwerken. Zo hoef je minder bij te voederen en is het ‘afval’ al voorverwerkt. De compostplaats wordt best op een beschaduwde plaats ingericht. Een compostbak bestaat uit 3 compartimenten en kan uit verschillende (hergebruikte) materialen worden opgebouwd. Zo zijn transportpaletten, overschot van omheiningdraad of los gestapelde stenen maar een paar van de mogelijkheden.

Je kan uiteraard ook kiezen voor één of meerdere compostvaten. Verder kan de compostplaats nog voorzien worden van een bladerbak of een compostzeef . Al meer dan 30 jaar ben ik een actief ecologisch tuinier en lid van VELT. Met deze ervaring kan ik voor jou de composthoop opzetten en na een drie maanden omzetten en alles goed door elkaar mengen, zodat je na een maand of negen over een goede bodemverbeteraar beschikt. Heb je hiermee niet voldoende compost, dan kan ik je door VLACO gecontroleerde kwaliteitscompost bezorgen.

Voordelen van compost:

Natuurrijke tuinen

Om de biologische diversiteit in jouw tuin te vergroten kan De Groene Klusser allerlei natuurlijke elementen inbrengen; hierdoor wordt jouw tuin natuurvriendelijker en aantrekkelijker voor heel wat leven. Kortom je tuin wordt echt natuurrijk!

box Een natuurrijke tuin leeft, is in beweging en zal veranderen met de tijd. Sommige planten zullen een vaste plek in je tuin innemen; andere zullen, doordat ze zich uitzaaien steeds weer op een andere plaats staan. Een aantal planten zal zich spontaan in je tuin vestigen en sommige aangeplante of uitgezaaide soorten zouden kunnen verdwijnen. Zo heeft elke plant een bepaalde voorkeur voor grondsoort, voedselrijkdom, vochtigheid en hoeveelheid zonlicht of schaduw. Variatie in deze omstandigheden geeft diversiteit; deze diversiteit is van belang voor het natuurlijk evenwicht in je tuin: hoe meer dieren- en plantensoorten er voorkomen, des te kleiner is de kans op ziekten of aantastingen. Mijn voorkeur gaat uit naar inheemse plantensoorten omdat deze het beste thuishoren bij de bodemsoort en het klimaat van je omgeving. Een ander voordeel van planten die hier thuishoren is, dat ze gemakkelijker zullen aanslaan en overleven. Verder zal ik ook niet-inheemse planten gebruiken die iets te bieden hebben aan onze fauna en die passen in een natuurrijke tuin. 

box De volgende elementen zal De Groene Klusser graag toepassen om van jouw tuin een natuurrijke tuin te maken:

bomen en struiken

box Bomen en struiken vormen samen met hagen het geraamte van de tuin. Ze zorgen voor volume en gelaagdheid, ze filteren het stof, geven schaduw, kunnen heerlijk geuren en zijn vaak een uitwijkmogelijkheid voor allerlei dieren. Om deze aan te trekken is het belangrijk om vooreerst streekeigen soorten aan te planten. Hierop komen meer insecten voor dan op uitheemse. Dit trekt dan weer de insectenetende vogels aan. box Bloesemdragende en nectar producerende soorten trekken o.a. vlinders, bijen, en hommels aan. Bessen- en vruchten-dragende soorten zijn zeer aantrekkelijk voor vogels en andere dieren.

Hagen en Heggen

box Sommige van deze bomen en struiken kunnen eveneens gebruikt worden als haag of heg, en daarmee bedoel ik zeker niet de (te) veel gebruikte uitheemse coniferen. Een geschoren haag kan net zo goed uit streekeigen struiken bestaan zoals bijvoorbeeld beuk of haagbeuk. box Deze neemt niet veel plaats in, en is niet transparant in de winter. Andere mogelijkheden zijn o.a. meidoorn en veldesdoorn, of hulst en taxus, welke ook allemaal gemengd kunnen worden toegepast. Ook van historische haagtypes zoals een kaphaag, een kruishaag, een vlechthaag of een getuunde haag weet De Groene Klusser alles af.

Is er in je tuin meer plaats, dan kan je ook kiezen voor een losse haag of heg. Hierbij is de keuzemogelijkheid veel uitgebreider. Naast de reeds genoemde soorten kan praktisch iedere struik of kleine boom worden toegepast die je in het wild tegenkomt. De gemengde heg is ook ecologisch het interessantst om je tuin te begrenzen

Natuurlijke Omheiningen

De meeste tuinen worden omheind met onpersoonlijke materialen zoals beton, metaal en draad. Maar een natuurlijke omheining uit europese houtsoorten is veel aangenamer en ook nog interessant voor de natuur. Wanneer ik het heb over houten omheiningen, dan kies ik zelf nooit voor de met chemische middelen behandelde gekantrechte en geschaafde (naald)houtsoorten. Neen, dan heb ik het over materialen die voldoen aan de volgende uitgangspunten:

Dit zijn voor onze streken onder andere het hout van tamme kastanje, robinia, eik en lariks: allemaal houtsoorten die onbehandeld gebruikt kunnen worden in je tuin. In combinatie met wilgentenen en kastanjetakken kan ik hiermee allerlei natuurlijke omheiningen maken en/of plaatsen. Zoals:

box box Met levende wilgentenen maak ik ook groeiende constructies zoals tunnels, sierbogen, wiglo’s en andere speeltuigen in jouw tuin. Door de grote verscheidenheid aan gebruikte wilgensoorten wordt dit telkens iets uniek. Daarbij komt dat de wilg één van die boomsoorten is die nuttig is voor velerlei andere organismen.

box box Heb je zelf wilgen in de tuin, dan gebruik ik de takken hiervan. Zoniet, dan haal ik deze bij wissen teler De Vos "Salix" .

Natuurhouten constructies

box Andere constructies die De Groene Klusser kan opbouwen zijn allerlei hokken voor kleine dieren zoals hoenders en konijnen.

box Liefst maak ik deze uit gerecupereerde planken (bijvoorbeeld van paletten), of van de reeds eerder vermelde europese houtsoorten. Als dakbedekking opteer ik voor een plantendak: aangepast aan de ligging kan dit gaan van een eenvoudig grasdak tot een zonnig sedumdak, of voor hergebruikte dakpannen.

Aangezien ik nogal handig ben met gereedschap (ik heb immers een technische opleiding genoten), kan ik ook een tuinhuisje of houtberging voor je in elkaar puzzelen. Voor iets meer speels en onverwacht als een boomhut, een houten wigwam of een ander speeltuig zal ik me op kinderhoogte plaatsen. De Groene Klusser is trouwens zelf nog scoutsleider geweest. Niet alleen voor kinderen en huisdieren maar ook voor wilde diertjes in je tuin kan ik een schuilplaats opstellen. Bijvoorbeeld nestkastjes voor allerlei soorten vogels, slaapgelegenheid voor vleermuizen, egelkoepel, rietstengels of boortunnels voor allerlei soorten insecten.

box box Dit zijn allemaal hulpmiddelen voor onze inheemse dierenwereld. Daarnaast zullen zij uiteraard ook gebruik maken van alle natuurlijke nestgelegenheden in je tuin, zoals spleten in stapelmuurtjes van gebroken tegels of bakstenen, hout- en hooimijten, lage begroeiing, oude afgestorven boomstammen. Als natuurgids weet De Groene Klusser natuurlijk wat te doen om deze te bevorderen.

Boomgaarden, fruit- en eetbare tuinen

Voor een boomgaard(je) of een fruittuin kan je ook bij De Groene Klusser terecht. Bij de aanplant van fruitbomen en –struiken denk je natuurlijk in de eerste plaats aan de fruitopbrengst; er zijn echter nog andere redenen om een boomgaardje te planten.

box Naast de mooie bloesems, de rijpe vruchten, de herfstverkleuring en de karakteristieke silhouetten van de fruitbomen, hebben boomgaarden ook een biologische waarde; fruitbomen zijn gastheer voor allerlei insecten, welke op hun beurt een belangrijke voedselbron zijn voor vogels zoals mezen en spechten. Ook voor kleine zoogdieren zoals egels en vleermuizen en voor de steenuil is de boomgaard een geschikt leefgebied. Afhankelijk van de beschikbare plaats kan je kiezen voor één of meerdere hoog-, half-, of laagstammen. Daarnaast hou ik ook rekening met de typische soorten die eigen zijn voor je streek. De webcatalogus van Boomkwekerij De Linde geeft je hiervan reeds een voorsmaakje.

box Naast grote of kleine fruitbomen in allerlei vormen (ik kan namelijk ook je fruitbomen in allerhande leivormen snoeien, hiertoe volgde ik een lessenreeks bij de Nationale BoomgaardenStichting), zijn er nog tal van bessenstruiken, zowel gekende als minder bekende, die wel een plaatsje in je (fruit)tuin verdienen.

box box Wat denk je bijvoorbeeld van een bessenhaag van witte, roze, of rode aalbessen; kruisbessen in allerlei kleuren; gele, zwarte, paarse of Japanse frambozen of een hele rits braamsoorten zo dik als je duim, of ook nog pitloze druiven of kiwibessen om je pergola te bekleden. Een hele reeks hiervan is afkomstig van De Kruisbessen Proeftuin. Door de verschillende hoogten van fruitbomen te combineren met allerhande bessenstruiken, kruiden en andere eetbare planten, kan ik een echte eetbare tuin voor je plannen. De zaden van allerlei eetbare planten van De Nieuwe Tuin vinden hier ook hun toepassing.

Kruidenspiralen

box Met hergebruikte bakstenen of met natuurstenen kan ik een kruidenspiraal voor je opbouwen. Hierin komen courante zuiderse (keuken)kruiden zoals salie, tijm en rozemarijn goed tot hun recht.

box Met wat puin onderin, welke zorgt voor een goede afwatering en evenals de stenen ook voor het vasthouden van de zonnewarmte, is deze kruidenspiraal uitermate geschikt voor warmteminnende planten. Ook andere stapelmuurtjes en schikkingen met stenen en dakpannen bijvoorbeeld zijn ideaal voor planten uit warme biotopen. Deze stapelmuurtjes vormen al zo een onderdeel van een kringlooptuin.

Vlindervriendelijke Borders

box De overgang tussen enerzijds het meer bosachtige tuingedeelte met struiken en bomen en anderzijds de open ruimte met gras, wordt gevormd door een (bos)rand of border.

box Hiervoor kan je kiezen uit een heleboel vaste planten en andere, liefst ook vlinder-vriendelijke planten. Voor zonnige plaatsen is een prairietuin of -border geschikt. Ook klimplanten horen van nature thuis in de bosrand en kunnen in kleine tuinen zelfs bomen of struiken vervangen. Rekening houdend met de natuurlijke standplaats van deze planten en met de groeiwijze kan ik je hiervoor een plant- en bloeischema opmaken, dat eveneens kan worden uitgevoerd. Voor alle vaste inheemse planten, kruiden en bomen kan ik steeds terecht bij de gespecialiseerde kwekerij Ecoflora, en voor de vaste planten bij Jo Bogaerts en Jan Spruyt

Grasland

Voor wat het grasland betreft kan je naast het korte gazon opteren voor een kruidenrijk gazon, bloemenwei of hooilandje. Deze zorgen voor een mooi randeffect op plaatsen waar het grasperk minder vaak wordt betreden. Niet alleen esthetisch, maar ook ecologisch gezien is dit een pluspunt. Wilde kruiden krijgen er de kans om zich te vestigen en te verspreiden. Bovendien is bloemenrijk grasland een ideaal milieu voor vlinders, krekels en andere insecten. Het vraagt ook minder onderhoud dan gazon, zodat je meer tijd krijgt om te genieten van je tuin. Het verschil tussen deze graslandtypes wordt bepaald door de periode tussen twee maaibeurten.

box Zo kan een hooilandje spontaan ontstaan doordat ik op een bepaalde plaats het gras slechts één of twee maal per jaar afmaai. Afhankelijk van de oppervlakte en van jouw wensen kan dit met sikkel, zeis, bosmaaier of maaibalk. Het maaisel blijft dan nog enkele dagen ter plaatse liggen om te drogen en om het zaad eruit te laten vallen. Daarna kan ik het bijvoorbeeld op een hooimijt plaatsen.

Een bloemenweide bekom ik door een zonnig stukje grasland slechts 3 tot 6 maal per jaar te maaien. Hierbij is het belangrijk dat het grasland verarmt, dat wil zeggen dat het maaisel wordt afgevoerd en dat er niet meer bemest wordt. Mettertijd worden de graspollen ijler, en dan kan ik er hoge bloeiende vaste planten tussen plaatsen zoals duizendblad, Sint-Janskruid, scherpe boterbloem, echte koekoeksbloem, beemdkroon, en margriet. Ook inzaaien is een mogelijkheid.

box Een kruidenrijk gazon bekom ik door wat minder vaak te maaien ten opzichte van het kort gehouden gazon: zowat om de 4 tot 6 weken. Na verloop van tijd vestigen zich dan meestal spontaan planten zoals klavers, madeliefjes, paardenbloemen, en boterbloemen. Om dit proces te versnellen, kan ik ook zelf zaad van deze bloemen uitstrooien tussen het gras, of bepaalde lage plantjes inplanten.

Poelen

Wanneer je nog een trapje lager gaat dan het gazon, dan zit je onder het maaiveld. Hiermee bedoel ik dan poelen of kleine waterpartijen; bijna iedereen wil graag een waterpartij in zijn tuin, maar dikwijls worden vijvers aangelegd zonder rekening te houden met de omgeving.

box Een poel is het best te verantwoorden op die plaats in je tuin die van nature al vochtig is. Soms volstaat het om de grond hier iets meer uit te graven, zodat je een natuurlijke poel of vijver bekomt die gevoed wordt met grondwater. Het aanbrengen of het zich laten ontwikkelen van oever- of waterbeplanting zal op een dergelijke plek dan ook bijna geen probleem geven.

box Indien je tuin echter hoog en droog gelegen is en er nergens op je terrein of in de omgeving een aanwijzing is dat er water of moeras aanwezig is, dan kan je je afvragen of een poel hier wel gepast is. Met de huidige mogelijkheden als kunststoffolie, kleimatten, e.d. kan in elke tuin een waterpartij worden aangelegd, maar dikwijls zien deze er nogal kunstmatig uit. Als je graag een poel in je tuin wil, dan zorg ik altijd voor een voldoende brede oeverzone: dit om een geleidelijke overgang van droog naar nat te creëren. In deze oeverzone zal ik, indien gewenst, oeverplanten zetten, zoals gele lis, dotterbloem, valeriaan, kattestaart, moerasspirea, russen en zeggen. In het water kunnen onderwaterplanten als gedoornd hoornblad voor zuurstof zorgen. Ikzelf zou geen vissen inbrengen: zij eten namelijk kikker- en salamandereieren en woelen de bodem om. Het is echter wel mogelijk dat er op volkomen natuurlijke wijze vissen in je poel terechtkomen, zoals stekelbaarsjes, welke in de vorm van eieren tussen de pluimen van allerlei watervogels mee kunnen reizen.

box box Het hoeft trouwens niet altijd een echte poel of vijver te zijn: ook een lichtjes uitgediepte moeraszone, die gevoed wordt door de overloop van een regenton bvb. zal nog een zeer weelderige begroeiing mogelijk maken, zelfs indien deze in de zomer droogvalt. Ook een eenvoudige drinkplaats voor vogels kan reeds leven brengen in je tuin

Landschappen

box Ook buiten de tuingrenzen kan De Groene Klusser je van dienst zijn. Zo zal ik graag instaan voor de aanplant en het onderhoud van allerlei kleine landschapselementen. Hier zal ik mij onder andere inzetten voor de aanplant en het knotten van wilgen, eiken, essen, en andere knotbomen.

Ook het opnieuw opnemen van hakhoutbeheer op bepaalde bospercelen, of zelfs de aanleg van een nieuw hakhoutperceel schuwt De Groene Klusser niet. Verder wil ik graag zorgen voor de aanplant van hagen en houtkanten welke hun diensten als windscherm reeds proefondervindelijk hebben bewezen door meeropbrengsten op landbouwpercelen en weilanden.

box Naast het scheren en snoeien van bestaande hagen en bomenrijen probeer ik ook mee te werken aan de herinvoering van het leggen van uitgegroeide hagen. Oorspronkelijk bedoeld als natuurlijke veekering om dieren binnen of buiten een bepaald perceel te houden, zijn deze gelegde of vlechtheggen ook voor de natuur van belang. Om deze technieken onder de knie te krijgen nam ik deel aan een praktijkweek hedge laying (heggen leggen) in januari 2003. Deze week werd georganiseerd door BTCV en had plaats in de Ironbridge Gorge in Engeland. Op heggen.nl vind je meer Nederlandstalige informatie over heggen leggen. Als gewezen conservator bij Natuurpunt van een bosrijk natuurgebied kan ik eventueel ook zorgen voor een studie en een beheersplan voor je terrein.

Permacultuur

In juli 2006 nam ik samen met mijn vrouw Annemie deel aan de eerste vlaamse 'Permaculture Design Course' bij het permacultuur tuinbouwbedrijf Yggdrasil in Vissenaken. En sindsdien mogen we ons ook permacultuur ontwerpers noemen. Als zodanig kunnen wij uw tuin omvormen naar een ware permacultuurtuin. Al wat op deze pagina's vooraf ging, kan in feite onderdeel zijn van een permacultuur tuin. Voor meer info over Permacultuur kan ik je de (engelstalige) site van Permaculture Magazine aanraden of je kan natuurlijk veel info op het www vinden.

Realisaties

box box box box box box